Σύνορα & Δικαιώματα — Τεκμήρια
Σύνορα & Ανθρώπινα Δικαιώματα
Ναυάγιο της Πύλου — 600+ νεκροί
Το «Adriana» βυθίστηκε στις 14.6.2023 με 750+ επιβαίνοντες, ενώ σκάφος του Λιμενικού το παρακολουθούσε επί ~15 ώρες. Ο Συνήγορος του Πολίτη διαπίστωσε (2.2025) ότι «καμία επιχείρηση διάσωσης» δεν έγινε πριν τη βύθιση. Το 2025 ασκήθηκαν κακουργηματικές διώξεις σε 21 στελέχη του Λιμενικού — μεταξύ αυτών ο εν ενεργεία Αρχηγός. Η ανάκριση συνεχίζεται· ισχύει το τεκμήριο αθωότητας.
Τεκμηρίωση & πηγές
- Γιατί αυτή η κατάταξη: Πόρισμα ανεξάρτητης αρχής, κακουργηματικές διώξεις και τεκμηριωμένες έρευνες (BBC, NYT, Solomon) που ανέτρεψαν την αρχική επίσημη εκδοχή περί «σταθερής πορείας» του σκάφους.
- 104 διασωθέντες, 82 σοροί, 500+ αγνοούμενοι.
- Η δίκη των 9 Αιγυπτίων ως «διακινητών» κατέρρευσε το 2024 (αναρμοδιότητα).
- Ο Επίτροπος του Συμβουλίου της Ευρώπης ζήτησε πλήρη λογοδοσία.
Επαναπροωθήσεις — καταδίκη από το ΕΔΔΑ
Με την αμετάκλητη πλέον απόφαση A.R.E. κατά Ελλάδας (7.1.2025), το ΕΔΔΑ καταδίκασε για πρώτη φορά τη χώρα για επαναπροώθηση στον Έβρο, κάνοντας λόγο για «ισχυρές ενδείξεις» συστηματικής πρακτικής. Εσωτερικές αναφορές της Frontex (2025–26) καταγράφουν σοβαρές καταγγελίες για βία από κουκουλοφόρους που φέρονται να ενεργούσαν από κοινού με ελληνικές αρχές — καταγγελίες που δεν έχουν κριθεί δικαστικά. 30+ προσφυγές εκκρεμούν.
Τεκμηρίωση & πηγές
- Γιατί αυτή η κατάταξη: Αμετάκλητη δικαστική κρίση για παραβίαση των άρθρων 3 και 13 της ΕΣΔΑ — η ισχυρότερη δυνατή τεκμηρίωση.
- 1.7.2025: απορρίφθηκε το ελληνικό αίτημα παραπομπής στο Τμήμα Ευρείας Σύνθεσης.
- Σε εκτέλεση ενώπιον της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Μετά την αναστολή ασύλου: το νέο πλαίσιο
Η τρίμηνη αναστολή ασύλου έληξε στις 14.10.2025 — αφού το ΕΔΔΑ είχε εκδώσει δύο αποφάσεις προσωρινών μέτρων. Τη διαδέχθηκε αυστηρότερο πλαίσιο: ποινικοποίηση της παράνομης παραμονής (φυλάκιση 2–5 ετών, ελάχιστο πρόστιμο 5.000 €), κράτηση έως 24 μήνες, κατάργηση της νομιμοποίησης επταετίας.
Τεκμηρίωση & πηγές
- Γιατί αυτή η κατάταξη: Δύο αποφάσεις προσωρινών μέτρων του ΕΔΔΑ (8.2025), δημόσια ανησυχία ΟΗΕ και Συνηγόρου του Πολίτη, τεκμηριωμένες από RSA/HRW συνθήκες κράτησης.
- ~2.000 κρατούμενοι κατά την αναστολή· 25.497 αποφάσεις κράτησης το 2025.
- Επιστροφές 2025: 5.736 — λιγότερες από το 2024· α΄ εξάμηνο 2026: +20%.
Κλειστές Ελεγχόμενες Δομές των νησιών
Δομές με διπλή περίφραξη, βιομετρικό έλεγχο και τα συστήματα επιτήρησης «Κένταυρος» και «Υπερίων». Η ΑΠΔΠΧ επέβαλε πρόστιμο 175.000 € στο Υπουργείο Μετανάστευσης για παραβιάσεις του GDPR — το υψηλότερο σε δημόσιο φορέα — και το ΕΔΔΑ έχει χορηγήσει επανειλημμένα προσωρινά μέτρα για τις συνθήκες στη Σάμο.
Τεκμηρίωση & πηγές
- Γιατί αυτή η κατάταξη: Κύρωση ανεξάρτητης αρχής (ΑΠΔΠΧ 13/2024) και επαναλαμβανόμενα προσωρινά μέτρα του ΕΔΔΑ (2023, 2.2025 για τέσσερις ασυνόδευτους ανηλίκους).
- ΚΕΔ Σάμου: 43 εκατ. €, εγκαίνια 9.2021.
- Amnesty International: «παράνομη de facto κράτηση» — να μη γίνει «πρότυπο» του Συμφώνου Μετανάστευσης.
Η Ευρώπη πληρώνει τα σύνορα — τι αγοράζει;
Η Ελλάδα είναι ο μεγαλύτερος αποδέκτης ευρωπαϊκών πόρων διαχείρισης συνόρων: ≈1,1 δισ. € για το 2021–2027, τριπλάσια από την προηγούμενη περίοδο. Από το εγκεκριμένο πρόγραμμα, μόλις 600.000 € — το 0,07% — προορίζονταν για έρευνα και διάσωση· ο κύριος όγκος χρηματοδοτεί drones, θερμικές κάμερες και αυτοματοποιημένη επιτήρηση.
Τεκμηρίωση & πηγές
- 47 εκατ. € για σύστημα επιτήρησης στα σύνορα με Β. Μακεδονία και Αλβανία.
- Οι ΚΕΔ και τα συστήματα «Κένταυρος»/«Υπερίων» χρηματοδοτήθηκαν εξ ολοκλήρου από την ΕΕ.